De beeldcultuur is vandaag niet alleen figuurlijk maar ook letterlijk een apenkooi geworden voor de jeugd. Veel jonge mensen sluiten zich op in een kamer en brengen hun leven door in een onafgebroken stroom van flitsende beelden: ze gaan op in de virtuele realiteit, en dat is hetzelfde als in rook. Van zodra ze het scherm uitzetten en in de feitelijke realiteit terugkeren, kunnen ze slechts vaststellen dat ze hun meest fundamentele aanpassing hebben gemist: respect voor de mensen en aandacht voor de dingen. En daar lijden zij vreselijk onder!

Virtuele realiteit is ook een slecht gekozen term: het is boerenbedrog. Er is op de schermen geen sprake van realiteit: alles is fictie, en bovendien is bijna alles door de commercie verzonnen om geld uit de zakken van de onnozele kijkers te slaan. De term virtuele realiteit is een oxymoron.

Een oxymoron is een stijlfiguur waarbij twee woorden met tegengestelde betekenissen worden gecombineerd om een verrassend, ironisch of diepzinnig effect te creëren, zoals “jeugdige grijsaard” of “openbaar geheim”. Het is een combinatie van tegenstrijdige begrippen, bedoeld om de lezer of luisteraar aan het denken te zetten, humor toe te voegen, of een paradox te illustreren. (Gemini)

Virtuele realiteit is een contradictio in terminis en overduidelijk niet bedoeld om de mensen aan het denken te zetten. Het tegenovergestelde is het geval: hoe meer virtuele realiteit onze kinderen en wijzelf consumeren, hoe minder denken er nog aan te pas komt. En hoe minder begrip van de Wijsheid wordt opgebouwd. De Waarheid is ondertussen zover uit het zicht verdwenen, dat niemand nog in het bestaan ervan gelooft.

Les masses n’ont jamais eu soif de vérité. Elles se détournent des évidences qui ne sont pas à leur goût, préférant déifier l’erreur, si l’erreur les séduit. Celui qui peut leur fournir des illusions est facilement leur maître, celui qui tente de détruire leurs illusions est toujours leur victime. (Gustave Le Bon, La psychologie des foules, 1895)

Mijn besluit is eenvoudig. Het kapitalisme heeft ons rijk gemaakt, maar we hebben het geld niet goed besteed. De weelde is een gevaarlijk beest. Ze legt aan al wie die het geluk heeft tot de gegoede klasse te behoren een blinddoek om. Het zijn niet alleen de superrijken die als ratten achter het geld aanhollen, elke consument en elke belegger verdient de naam van Rupsje Nooitgenoeg… En waar gaat sinds tweehonderd jaar de aandacht (en het geld) van dat rupsje naartoe? Naar de technologie, de machines. Want daar komt veel geld van en ook alle comfort. En omdat alles rond machines en comfort draait in deze wereld van technologische wonderen, worden de kinderen nu opgevoed met wiskunde en fysica en biologie en cinema. Hun hersenen worden gevormd met kennis die uitzicht biedt op een duurbetaalde job van dertig jaar geleden en levenslang filmpjes kijken.

We zijn de verkeerde weg ingeslagen toen we de taal, de literatuur en de filosofie als bijzaak zijn gaan beschouwen. We zijn zo dom geweest voorrang te geven aan allerlei exacte wetenschappen en technologische vaardigheden. Wat geen geld opbrengt interesseert ons niet, en dus dachten we, we leren het niet aan onze kinderen. Om altijd meer te kunnen consumeren hebben we, na mei ‘68, onze industrie aan de Chinezen verkocht en onze autonomie aan de Amerikanen. Wie nog niet begrepen heeft dat we verkeerd bezig zijn, moet eens de televisie uitzetten en een goed boek over wereldpolitiek lezen. Vandaag wordt het helemaal spannend. De technologie is nu zover gevorderd dat de toekomst van de mens de robot is.

Onze kinderen zullen weldra niets meer hoeven te leren, want ze zullen zonder iets te weten en zonder iets te denken kunnen genieten van al het comfort en al de afleiding die het kapitalisme zo gul schenkt aan zijn gelovigen. De auto’s zullen vanzelf rijden, de vliegtuigen zullen klaar staan om overal naartoe te vliegen, de tractoren zullen het land bewerken terwijl de boer ligt te slapen, de groenten zullen in een kartonnen doos groeien, alles wat je moet weten om gelukkig te leven zal door de media 24/24 en 7/7 in je oren en ogen worden gepompt, alles wat je nodig hebt zal worden thuisbezorgd, drones zullen je kat naar de dierenarts brengen en ze terughalen, en je liefdesbrieven kun je nu al laten schrijven door AI.

Kinderen opvoeden? Niets is gemakkelijker, je moet alleen dit onthouden:

Les enfants sont des mimes nés. Ils continuent à imiter leurs parents malgré tous les efforts qu’on peut faire pour leur inculquer le savoir-vivre.

In hoeverre dat alles tegen 2050 aan ons nageslacht een zinvol bestaan zal opleveren blijft de vraag. Een groot gedeelte van de bevolking zal waarschijnlijk veroordeeld blijven om dag en nacht bij de schermen te waken en uit te kijken naar boten en vrachtwagens. Want de petroleum raakt op. En ‘No shipping, no shopping’! Sitting on the dock of the bay… Wachten op Godot…

Ondertussen lijkt ons geestelijk leven wel een absurd toneelstuk geworden.

Vladimir : Heb jij de Bijbel gelezen?

Estragon : De Bijbel… (Hij denkt na.) Ik moet er wel eens in gekeken hebben.